اهمیّت گیاه ترخون :

گیاه ترخون در تهیّه بسیاری از غذاها مصرف می شود.
از خواص درمانی ترخون در رفع بیماری های عروقی ، تصلّب شرایین و هضم غذا استفاده می گردد .
از اسانس ترخون در صنایع عطر و ادوکلن و صنایع غذایی بهره می گیرند .

گیاهشناسی :

خانواده : آفتابگردان Compositae (Asteraceae)
جنس و گونه : Artemisia dracunculus ← واریته فرانسوی

ترخون گیاهی علفی و چندساله است که به ارتفاع ۱۵۰ سانتیمتر رشد می کند .
این گیاه ترخون دارای ریشه های مستقیم و ساقه های زیر زمینی )استولن( افقی می باشد .
برگ ها باریک ، بلند ، بدون دندانه و فاقد کُ رک هستند .
گل ها به صورت مجتمع در قالب یک خوشه قرار می گیرند .

گیاه ترخون دارای دو واریته مشخص به نام های :

الف- واریته روسی
ب – واریته فرانسوی
واریته فرانسوی اسانس بیشتری دارد .

نوع مصرف :

از سرشاخه های ترخون به منظور تهیّه اسانس استفاده می کنند.
اسانس ترخون را در صنایع غذایی ، عطر ، ادوکلن و دارو بکار می برند .
برگ های خشک گیاه ترخون به عنوان ادویه مصرف می گردند .
برگ های سبز ترخون به صورت سبزی خوردن استفاده می شوند .
مهمترین ماده مؤثره ترخون را “استراگول” تشکیل می دهد .

نیازهای رشد :

ترخون در خاک هایی با بافت متوسط ، PH 5 / 7-5 / 6 ، حاصلخیز و شوری کمتر از ۸ میلی موس رشد می کند .
ترخون مقاوم به سرما است بطوریکه تا ۱۵ – درجه سانتیگراد را تحمل می کند .
وجود شرایط گرم و آفتابی براسانس گیاه می افزاید .

آماده سازی زمین و کاشت :

زمین را در پائیز شخم می زنند تا بقایای گیاهی بپوسند سپس کود دامی را با خاک مخلوط می کنند .
شخم دوّم را در اوایل بهار انجام می دهند و با دیسک و ماله زمین را هموار می سازند .

در روش تکثیر با بذر به ۳۰۰ – ۲۰۰ گرم بذر در هکتار نیاز می باشد که آنها را در اواخر اسفند در خزانه
می کارند و در مرحله ۴ برگی در زمین اصلی نشاء می نمایند .

در روش تکثیر با قلمه به دلیل عدم تولید بذر در برخی انواع گیاه ترخون به ساقه های سبز نیاز می باشد .
اینگونه ساقه ها را در خزانه هایی با بستر ماسه ای ریشه دار می کنند و آنگاه آنها را به زمین اصلی منتقل
می نمایند امّا این روش درصد موفقیت کمتری دارد .

روش تکثیر پاجوش :

از هر بوتۀ ۴ – ۳ ساله ترخون در بهار می توان ۴۰ – ۲۰ پاجوش تهیّه نمود . برای
این منظور پای بوته ها را در بهار با خاک نرم می پوشانند تا پاجوش های بیشتری تولید شوند.
پاجوش ها را در اواخر بهار به زمین اصلی منتقل می نمایند و زمین را فوراً آبیاری می کنند.
این روش بسیار رایج است .

روش تقسیم ریشه :

پایه های مادری گیاه ترخون که بیش از ۴ سال عمر دارند ، برای تقسیم ریشه ها
مناسبند. در این روش هر پایه مادری را به ۱۵ – ۱۰ قسمت تقسیم می کنند و قطعات استولن را در عمق ۱۵ – ۱۰ سانتیمتری خاک می کارند .

تراکم کاشت را ۶۰ × ۵۰ – ۴۰ سانتیمتر انتخاب می کنند تا ۴۰ – ۳۵ هزار بوته در هکتار ایجاد شود .
دوره رشد ترخون ۷ سال است.
رشد سالانه گیاه ترخون از اول بهار تا اواخر آبان ادامه می یابد.
ترخون هرساله ۳ – ۲ دفعه برداشت می گردد .
ترخون را با گیاهان وجینی و خانواده لگوم ها در تناوب زراعی قرار می دهند .
نیاز آبی ترخون زیاد است لذا در خاک های سبک باید هر ۵ – ۴ روز یکبار و در خاک های سنگین هر ۷ – ۶ روز یکبار آبیاری گردد .
علف های هرز ترخون را در چند مرحله وجین می کنند زیرا ترخون دارای رشد کند است .
از علف کش های “آفالون” و “آرزین” برای کنترل علف های هرز ترخون بهره می گیرند .

برداشت گیاه ترخون :

بهترین مرحله برداشت زمانی است که ۵۰ درصد گیاهان گل داده باشند لذا برداشت در ماه های تیر و
شهریور انجام می گیرد امّا برداشت زودتر را می توان ۳ دفعه در سال انجام داد .
برداشت را از ارتفاع ۸ – ۷ سانتیمتری خاک انجام می دهند .
عملکرد اندام های هوایی تازه ۱۵ – ۱۰ تن در هکتار است که از آن ۲ – ۵ / ۱ تن گیاه خشک حاصل می شود، که به تولید ۴۰ – ۳۰ کیلوگرم اسانس می انجامد .
از هر هکتار ترخون می توان ۱ تن برگ خشک در هر سال بدست آورد .

گیاه ترخون
فهرست